Cần phân biệt một trường hợp hạch to với những bệnh lý gì?

Phản ứng hạch do nhiễm khuẩn vùng tai mũi họng, viêm hạch do tạp khuẩn, viêm hạch do virut...

              -  Phản ứng hạch do nhiễm khuẩn vùng tai mũi họng: cần kiểm tra các ổ
             nhiễm khuẩn vùng tai mũi họng và phải điều trị kháng sinh để giải quyết
             nhanh các ổ nhiễm khuẩn. Trường hợp này hạch sẽ thu nhỏ lại rất nhanh khi

             các nhiễm khuẩn đã được loại bỏ.

         -  Viêm hạch do tạp khuẩn: bệnh tiến triển cấp tính, bệnh nhân sốt cao kèm theo

             hạch sưng to, đỏ, nóng, đau. Xét nghiệm máu số lượng bạch cầu tăng  cao và tỷ lệ bạch cầu đa nhân tăng. Chọc dò hạch có nhiều mủ và đem  nuôi cấy mủ có thể tìm thấy vi khuẩn gây bệnh. Bệnh đáp ứng tốt với điều trị bằng kháng sinh.

         -  Viêm hạch do virut: thường do Adenovirus. Bệnh thường diễn biến thành
             dịch với các biểu hiện lâm sàng: bệnh nhân sốt vừa kèm theo đau mắt đỏ,
             có nhiều hạch nhỏ, bệnh diễn biến nhanh không cần điều trị hạch cũng
             mất. Chọc dò hạch chỉ thấy có tổn thương viêm không đặc hiệu, không
             thấy có tổn thương lao.

         Hạch di căn ung thư:hạch gần vị trí bị ưng thư sẽ có xu hướng dễ bị tế bào ung thư thư di căn đến đó trước nhất. Hạch di căn ung thư thường rắn chắc, mặt gồ ghề.             Chẩn đoán chọc hút tế bào hoặc, sinh thiết hạch tìm thấy tế bào ung thư.

  Hạch to trong bệnh Hodgkin: hạch to là triệu chứng thường gặp đầu tiên, hay

             gặp hạch to ở cổ và hố thượng đòn. Có thể có nhiều hạch sưng to nhưng không

             đau, kèm theo bệnh nhân có sốt, lách to và ngứa ngoài da. Phản ứng

             Tuberculin âm tính. Chẩn đoán xác định bệnh Hodgkin bằng sinh thiết hạch

             tìm thấy tế bào Sternbeg

Hạch to trong bệnh bạch cầu cấp: bệnh nhân sốt cao, hạch to ở nhiều nơi,kèm

            theo triệu chứng thiếu máu, xuất huyết, lở loét ở miệng. Chẩnđoánxác định

            bằng huyết đồ và tuỷ đồ.

Điều trị lao hạch

         Đối với lao hạch, điều trị nội khoa là chủ yếu. Điều trị lao hạch cũng phải tuân theo những nguyên tắc của điều trị bệnh lao nói chung: phối hợp các thuốc chống lao, ít nhất từ 3 thuốc trở lên. Giai đoạn tấn công nên dùng phối hợp 3 đến 4 loại thuốc chống lao, giai đoạn duy trì nên dùng 2 loại thuốc chống lao.

         Thời gian điều trị lao hạch quan niệm trước đây cho rằng cần điều trị kéo dài 9 – 12 tháng vì lao hạch hay tái phát, quan điểm hiện nay thấy rằng việc điều trị kéo dài không có hiệu quả cao hơn, nên điều trị lao hạch cũng chỉ cần thời gian như điều trị lao tại cơ quan khác từ 6-8 tháng..

   Điều trị ngoại khoa

        Trong lao hạch ngoại biên, điều trị ngoại khoa chỉ đặt ra trong những trường hợp :

         -  Hạch sưng tấy đỏ, nhuyễn hoá, hoá mủ và có khả năng vỡ mủ. Nên chủ động

            trích dẫn lưu mủ để tránh vết sẹo xấu. Sau khi trích rạch, nạo hết tổ
            chức bã đậu và kết hợp điều trị tại chỗ: rắc bột isoniazid hoặc dung dịch
            rifampicin 1% hàng ngày cho đến khi vết thương khô và liền sẹo. Trường
            hợp hạch đã rò nhưng mủ chưa ra hết, có thể trích rạch để mở rộng lỗ rò,
            nạo vét hết mủ và điều trị tại chỗ cũng như điều trị kết hợp các thuốc chống lao

            như trên

         - Trường hợp hạch quá to, chèn ép vào tổ chức xung quanh như mach máu,
            thần kinh … cần mổ bóc hạch nhưng lưu ý không làm tổn thương đến mạch

            máu và thần kinh.

         Ngoài ra cần tránh chọc hút hạch vì dễ tạo nên đường rò theo đường kim chọc. Nếu cần thì nên rạch một đường nhỏ cho mủ thoát ra.

Sử dụng corticoid trong điều trị lao hạch

         Không nên dùng corticoid cho mọi trường hợp lao hạch, sử dụng corticoid được cho là có khả năng làm cho hạch nhỏ lại do tác dụng chống viêm của corticoid, ở nhữngtrường hợp hạch to, áp xe hoá có khả năng rò mủ, dùng corticoid có thể phòng được rò mủ và làm áp xe nhỏ lại, tránh được can thiệp ngoại khoa.

Tiến triển và tiên lượng

 Lao hach là một thể lao nhẹ, ít nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh. Tuy nhiên rất khó tiên lượng diễn biến của hạch lao. Trong quá trình điều trị hạch có thể to lên, nhuyễn hóa, xuất hiện thêm các hạch khác, nhưng cũng có thể mất dần hoặc thu nhỏ tối đa.

              -  Phản ứng hạch do nhiễm khuẩn vùng tai mũi họng: cần kiểm tra các ổ
             nhiễm khuẩn vùng tai mũi họng và phải điều trị kháng sinh để giải quyết
             nhanh các ổ nhiễm khuẩn. Trường hợp này hạch sẽ thu nhỏ lại rất nhanh khi

             các nhiễm khuẩn đã được loại bỏ.

         -  Viêm hạch do tạp khuẩn: bệnh tiến triển cấp tính, bệnh nhân sốt cao kèm theo

             hạch sưng to, đỏ, nóng, đau. Xét nghiệm máu số lượng bạch cầu tăng  cao và tỷ lệ bạch cầu đa nhân tăng. Chọc dò hạch có nhiều mủ và đem  nuôi cấy mủ có thể tìm thấy vi khuẩn gây bệnh. Bệnh đáp ứng tốt với điều trị bằng kháng sinh.

         -  Viêm hạch do virut: thường do Adenovirus. Bệnh thường diễn biến thành
             dịch với các biểu hiện lâm sàng: bệnh nhân sốt vừa kèm theo đau mắt đỏ,
             có nhiều hạch nhỏ, bệnh diễn biến nhanh không cần điều trị hạch cũng
             mất. Chọc dò hạch chỉ thấy có tổn thương viêm không đặc hiệu, không
             thấy có tổn thương lao.

         Hạch di căn ung thư:hạch gần vị trí bị ưng thư sẽ có xu hướng dễ bị tế bào ung thư thư di căn đến đó trước nhất. Hạch di căn ung thư thường rắn chắc, mặt gồ ghề.             Chẩn đoán chọc hút tế bào hoặc, sinh thiết hạch tìm thấy tế bào ung thư.

  Hạch to trong bệnh Hodgkin: hạch to là triệu chứng thường gặp đầu tiên, hay

             gặp hạch to ở cổ và hố thượng đòn. Có thể có nhiều hạch sưng to nhưng không

             đau, kèm theo bệnh nhân có sốt, lách to và ngứa ngoài da. Phản ứng

             Tuberculin âm tính. Chẩn đoán xác định bệnh Hodgkin bằng sinh thiết hạch

             tìm thấy tế bào Sternbeg

Hạch to trong bệnh bạch cầu cấp: bệnh nhân sốt cao, hạch to ở nhiều nơi,kèm

            theo triệu chứng thiếu máu, xuất huyết, lở loét ở miệng. Chẩnđoánxác định

            bằng huyết đồ và tuỷ đồ.

Điều trị lao hạch

         Đối với lao hạch, điều trị nội khoa là chủ yếu. Điều trị lao hạch cũng phải tuân theo những nguyên tắc của điều trị bệnh lao nói chung: phối hợp các thuốc chống lao, ít nhất từ 3 thuốc trở lên. Giai đoạn tấn công nên dùng phối hợp 3 đến 4 loại thuốc chống lao, giai đoạn duy trì nên dùng 2 loại thuốc chống lao.

         Thời gian điều trị lao hạch quan niệm trước đây cho rằng cần điều trị kéo dài 9 – 12 tháng vì lao hạch hay tái phát, quan điểm hiện nay thấy rằng việc điều trị kéo dài không có hiệu quả cao hơn, nên điều trị lao hạch cũng chỉ cần thời gian như điều trị lao tại cơ quan khác từ 6-8 tháng..

   Điều trị ngoại khoa

        Trong lao hạch ngoại biên, điều trị ngoại khoa chỉ đặt ra trong những trường hợp :

         -  Hạch sưng tấy đỏ, nhuyễn hoá, hoá mủ và có khả năng vỡ mủ. Nên chủ động

            trích dẫn lưu mủ để tránh vết sẹo xấu. Sau khi trích rạch, nạo hết tổ
            chức bã đậu và kết hợp điều trị tại chỗ: rắc bột isoniazid hoặc dung dịch
            rifampicin 1% hàng ngày cho đến khi vết thương khô và liền sẹo. Trường
            hợp hạch đã rò nhưng mủ chưa ra hết, có thể trích rạch để mở rộng lỗ rò,
            nạo vét hết mủ và điều trị tại chỗ cũng như điều trị kết hợp các thuốc chống lao

            như trên

         - Trường hợp hạch quá to, chèn ép vào tổ chức xung quanh như mach máu,
            thần kinh … cần mổ bóc hạch nhưng lưu ý không làm tổn thương đến mạch

            máu và thần kinh.

         Ngoài ra cần tránh chọc hút hạch vì dễ tạo nên đường rò theo đường kim chọc. Nếu cần thì nên rạch một đường nhỏ cho mủ thoát ra.

Sử dụng corticoid trong điều trị lao hạch

         Không nên dùng corticoid cho mọi trường hợp lao hạch, sử dụng corticoid được cho là có khả năng làm cho hạch nhỏ lại do tác dụng chống viêm của corticoid, ở nhữngtrường hợp hạch to, áp xe hoá có khả năng rò mủ, dùng corticoid có thể phòng được rò mủ và làm áp xe nhỏ lại, tránh được can thiệp ngoại khoa.

Tiến triển và tiên lượng

 Lao hach là một thể lao nhẹ, ít nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh. Tuy nhiên rất khó tiên lượng diễn biến của hạch lao. Trong quá trình điều trị hạch có thể to lên, nhuyễn hóa, xuất hiện thêm các hạch khác, nhưng cũng có thể mất dần hoặc thu nhỏ tối đa.

Gửi bình luận


Họ tên  
Email  
Tiêu đề  
 
Gởi