Điều trị lao đa kháng, chúng ta đang làm gì?

Điều trị lao đa kháng thuốc là một vấn đề nan giải với nhiều quốc gia bởi gánh nặng tài chính, hiệu quả điều trị, cũng như vấn đề quản lý theo dõi điều trị. Bài dịch dưới dây cho một cái nhìn theo hướng mới trong vấn đề này....

Năm 1972, Annik Rouillo cho rằng “xu thế không tuân thủ là một hành động phản ứng có tính tự nhiên của bất kỳ  một người nào có nhận thức ở mức bình thường, chỉ có người không bình thường mới duy trì việc uống những viên thuốc hoặc chịu tiêm liên tục mà không cần một sự khuyến khích hay giúp đỡ nào”1. Một kết quả khác cũng gây bất ngờ ngoài suy nghĩ thông thường do tác giả Grzybowski và Enarson công bố dựa trên một nghiên cứu theo dõi điều trị bằng phác đồ tại thời điểm đó sau 6 năm, trong nghiên cứu này, thời gian sống của bệnh nhân sau 5 năm được sử dụng để đánh giá kết quả điều trị. Ở nhóm theo dõi quản lý điều trị kém có kết quả xấu hơn nhiều so với nhóm không được điều trị dù rằng kết quả này đã được điều chỉnh bởi các yếu tố ảnh hưởng liên quan đến như thời gian, dinh dưỡng.  Nếu so sánh kết quả này, nhận xét về việc không tuân thủ điều trị và thời gian điều trị lao đa kháng theo phác đồ hướng dẫn của Tổ chức y tế thế giới hiện nay ( 18-24 tháng ) thì rõ ràng đây không phải là một tin  tốt.   Cũng vấn đề này, Chiang và cộng sự so sánh tỷ lệ điều trị thanh công hiện tại theo hướng dẫn của tổ chức y tế thế giới là 48% với kết quả từ nhóm không điều trị dựa trên số liệu của Grzybowski thấy rằng kết quả này  ( tỷ lệ sống sau 5 năm ??) vẫn ở mức cảnh báo vì ở nhiều quốc gia có tỷ lệ thành công này cũng chỉ gần với kết quả như ở nhóm không điều trị trong nghiên cứu của Grzybowski. Chian cho rằng kết quả thấp này liên quan  trực tiếp tới thời gian điều trị kéo dài theo khuyến cáo hiện nay của WHO, một vài nghiên cứu cho thấy có từ 20 tới 50% bệnh nhân MDR trải qua những tác dụng phụ trầm trọng trong quá trình điều trị.  Và chúng ta cần nhớ tới quan điểm của   Rouillon’s 1972 về vấn đề tuân thủ điều trị , theo đó thì việc hỗ trợ người bệnh là chìa khóa của vấn đề.  .1

Giải pháp theo Chiang là phác đồ điều trị cần ngắn lại như đã được thử nghiệm “ Phác đồ Bangladesh” trên những bệnh nhân phù hợp với tổng thời gian điều trị chỉ còn là 9 tháng. Kết quả điều trị đạt tỷ lệ thành công tới 87,9% và 86,1% và có thể sử dụng cả ở những bệnh nhân kháng quinolone 3   Đây là một phác đồ hứa hẹn khi mà phác đồ dài hạn khuyến cáo hiện nay của WHO vẫn trong giai đoạn nghiên cứu cho tới khi kết thúc vào năm 2016 (Stream Study). Chiang và cộng sự cho rằng chúng ta không thể đợi cho đến khi hiệu quả phác đồ ngắn ngày này được khẳng định chắc chắn mà chúng ta cần điều chỉnh phác đồ này thật sớm trên những bệnh nhân thích hợp trong những điều kiện phù hợp.   Chúng tôi cũng hoàn toàn đồng ý với tác giả. Cùng với sơ đồ chuẩn đoán nhanh bằng kỹ thuật Xpert và phác đồ điều trị MDR ngắn ngày, tổ chức y tế thế giới cũng khuyến cáo việc sử dụng phác đồ này phải được thực hiện trong khuôn khổ của các dự án với sự chấp thuận bởi hội đồng y đức quốc gia, trong điều kiện của những nghiên cứu triển khai theo tiêu chuẩn quốc gia dưới sự giám sát bởi hội đồng độc lập.  Cộng đồng những người làm trong lĩnh vực bệnh lao thường có đáp ứng chậm với thay đổi, họ thường có những yêu cầu về việc phải có “ số liệu” trước khi đi đến những thay đổi. Tuy nhiên, trong thực tế đôi khi những sự kiện có thể  là động lực bắt đầu cho các thay đổi. Yếu tố quan trọng nhất trong phác đồ ngắn hạn là fluoroquinolone, tuy nhiên đã qua thời kỳ thuốc lao được sử dụng riêng biệt để cho riêng điều trị bệnh lao, vì giờ đây, để điều trị lao, chúng ta phải sử dụng các nhóm thuốc kháng sinh điều trị các bệnh lý nhiễm trùng khác, đó là lý do để tỷ lệ  kháng thuốc tăng cao, bao gồm cả kháng với quinolones  ở nhiều quốc gia. Chiang và cộng sự cho rằng chúng ta không còn thời gian để tranh cãi về một phác đồ điều trị MDR ngắn ngày hiệu quả như thế nào, và cũng đã muộn để có thể sử dụng cho những bệnh nhân có thể, nhưng chúng ta vẫn có thể   hy vọng vào một phác đồ điều trị MDR-TB nhiều hiệu quả hơn.

Lee B. Reichman, MD, MPH

Alfred Lardizabal, MD

New Jersey Medical School

Global Tuberculosis Institute

( Người dịch Nguyễn Kim Cương, Bộ môn Lao và bệnh phổi, DHY Hà nội ) 

http://dx.doi.org/10.5588/ijtld.13.0299

Gửi bình luận


Họ tên  
Email  
Tiêu đề  
 
Gởi